CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Điều trị bệnh lao phổi


1. Mục tiêu điều trị lao:

- Đối với cá nhân người bệnh lao: Điều trị giúp lao khỏi đau, khỏi chết, được lành bệnh, khỏi xảy ra kháng thuốc, và phục hồi sức lao động, địa vị trong gia đình và xã hội.
- Đối với cộng đồng: Điều trị lao sẽ dập tắt tối đa nguồn lây cho cộng đồng, như vậy số nguồn lây lao lưu hành sẽ giảm nhanh, số người chết vì lao sẽ giảm nhanh, số người bị nhiễm vi khuẩn lao mới sẽ giảm nhanh, số người mắc lao mới hàng năm sẽ giảm dần để dần dần tiến tới việc khống chế và thanh toán bệnh lao cho toàn xã hội.

2. Những nguyên tắc cơ bản trong điều trị lao cần phải theo đúng
2.1. Bệnh lao ngày nay điều trị lành với thuốc hóa chất trị lao (hóa trị liệu) là chủ yếu ngoại trừ một số trường hợp lao xương khớp và tiếp niệu sinh dục có thể cần điều trị thêm bằng phẫu thuật. Hóa trị liệu kết hợp nhiều thuốc lao đảm bảo điều trị khỏi bệnh, diệt hết vi khuẩn lao với điều kiện dùng thuốc đúng nguyên tắc. Sự lây lan lao sẽ giảm nhanh sau điều trị hết vi khuẩn lao với điều kiện dùng thuốc đúng nguyên tắc. Sự lây lan lao sẽ giảm nhanh sau điều trị lao từ 2-3 tuần. Vì có nhiều loài quần thể vi khuẩn lao khác nhau trong một cơ thể bệnh nhân, nên phác đồ điều trị ngắn ngày nhất hiện nay là phải kéo dài từ 6-8 tháng mới diệt hết các loại vi khuẩn lao hiện diện, để được lành bệnh và tránh tái phát sau khi ngưng trị.

2.2. Hóa trị liệu lao cần tuân theo nguyên tắc điều trị lao 'đúng đủ và đều'
+ Điều trị đúng, đúng phác đồ được Tổ chức Y tế Thế giới đã chứng minh là có hiệu quả tốt. Ngày nay phải điều trị lao với phác đồ hóa trị ngắn ngày có ít nhất là 3 thuốc lao chính R.H.Z kết hợp lại trong giai đoạn tấn công. Chương trình chống lao Việt Nam hiện điều trị bệnh lao, lao phổi và lao ngoài phổi mới với phác đồ 2SHRZ/6HE và tái điều trị với phác đồ 2SHRZE/1HRZE/5R3H3E3 (S.Streptomycine, H.Isoniazide, R.Rifampicine, Z.Pyrazinamide, E.Ethambitol).
+ Đúng liều lượng từng thuốc lao: đã qui định tính theo cân nặng của cơ thể bệnh nhân, thuốc đúng chất lượng, còn hạn dùng, dùng liều thấp thì không hiệu quả, dùng liều cao thì gây ra tai biến.
+ Dùng thuốc lao phải đúng cách: thuốc lao phải được tiêm và uống thuốc cùng một lúc trong ngày để đạt nồng độ thuốc cao nhất và phải uống lúc đói bụng để được hấp thu tối đa.
+ Điều trị đều: điều trị lao phải 'đều đặn liên tục' hàng ngày hay 3 lần/tuần. Nếu tự ý ngưng thuốc, bỏ trị nửa chừng hay điều trị không đều đặn, điều trị không đủ số và lượng thuốc qui định sẽ tạo ra bệnh lao kháng thuốc.
+ Điều trị đủ: dùng đủ các thuốc lao đã qui định của từng giai đoạn của phác đồ và điều trị đủ thời gian qui định của phác đồ 6 hay 8 tháng để được lành bệnh và tránh tái phát.

2.3. Điều trị lao với phác đồ hóa ngắn ngày phải được kiểm soát trực tiếp theo chiến lược DOTS: Bệnh nhân lao phát hiện sẽ đăng ký điều trị tại tổ lao quận huyện và chuyển về điều trị có kiểm soát tại trạm y tế xã gần nhà bệnh nhân vì sau khi điều trị tấn công 1-2 tháng, bệnh nhân lao thấy triệu chứng lâm sàng giảm bớt rõ rệt nên vội lầm tưởng là đã hết bệnh. Vì phải đi làm kiếm sống, vì chích thuốc đau, vì uống thuốc có thể gặp biến chứng… nên bệnh nhân thường bỏ điều trị nửa chừng hay bỏ điều trị một thời gian mới trở lại. Điều này sẽ tạo ra bệnh lao kháng thuốc không những nguy hại cho cá nhân người bệnh mà còn nguy hại to lớn đối với cộng đồng vì bệnh nhân đa kháng thuốc thì không còn khả năng điều trị tại các nước nghèo. Tại các nước giàu, điều trị lao kháng đa thuốc tốn gấp 100 lần hơn, tỷ lệ phản ứng thuốc rất cao và tỷ lệ lành rất thấp.
Để đảm bảo cho việc điều trị lao lành với tỷ lệ cao, tránh không để xảy ra lao kháng thuốc, cũng như theo dõi sát các biến chứng thuốc lao có thể xảy ra để xử lý kịp thời. Tổ chức Y tế Thế giới đã đề ra chiến lược DOTS, điều trị lao với phác đồ hóa ngắn ngày. Giai đoạn tấn công phải điều trị có kiểm soát từng liều thuốc và giai đoạn củng cố, nếu có dùng Rifampicine thì cũng phải điều trị có kiểm soát. Nhân viên y tế, nhân viên sức khỏe cộng đồng ở phường xã và thân nhân bệnh nhân được huấn luyện để đảm trách việc giám sát trực tiếp suốt quá trình điều trị cho bệnh nhân.

2.4. Tổ chức nơi điều trị lao thích hợp cho bệnh nhân: bệnh nhân lao được điều trị ngoại trú là chính tại cơ sở y tế quận huyện và xã gần nhà bệnh nhân để họ có thể tiếp tục điều trị được trong thời gian 6-8 tháng. Chỉ điều trị nội trú tại bệnh viện huyện hay tỉnh đối với một số ít trường hợp lao cấp tính như: lao kê, lao màng não, bệnh lao nặng suy kiệt không đi lại hàng ngày được hay bệnh lao phối hợp với các bệnh gan, thận cần chăm sóc đặc biệt và trường hợp bị phản ứng thuốc lao.

2.5. Chỉ điều trị lao khi chẩn đoán lao được xác định và phải bắt đầu ngay khi có chỉ định điều trị: Việc giáo dục truyền thông và tâm lý tiếp xúc với bệnh nhân và gia đình bệnh nhân là tối cần thiết để tạo được sự cộng tác và tuân thủ của bệnh nhân trong điểu trị.

2.6. Thuốc lao phải được cấp phát miễn phí đầy đủ và liên tục không được thiếu nửa chừng.

2.7. Điều trị lao phải được theo dõi diễn tiến điều trị và đánh giá kết quả là lành hay thất bại để xử lý tiếp. Theo dõi việc điều trị đúng đều và đủ và theo dõi các biến chứng thuốc lao có thể xảy ra để xử lý kịp thời. Theo dõi kết quả điều trị bằng xét nghiệm đờm kiểm soát là chính. Thời gian thử đờm kiểm soát sau giai đoạn tấn công 2-3 tháng, sau 4-5 tháng và 6-8 tháng điều trị tùy theo phác đồ. Nếu đờm không còn vi khuẩn lao sau 4-5 tháng và 6-8 tháng thì bệnh nhân đã âm hóa đờm, lành bệnh. Nếu bệnh mới bị thất bại hay tái phát thì được điều trị lại với phác đồ tái trị.

2.8. Điều trị lao phổi mới có vi khuẩn lao trong đờm soi trực tiếp phải đạt tỷ lệ âm hóa đờm, lành ít nhất 85% thì mới tăng thêm phần phát hiện lao. Nếu không đạt tỷ lệ âm hóa trên thì tỷ lệ thất bại cao, nên điều trị càng nhiều bệnh càng tạo ra nhiều bệnh lao kháng đa thuốc, vô cùng nguy hiểm cho xã hội.

2.9. Hóa trị ngắn ngày cũng điều trị lành với tỷ lệ cao bệnh lao có nhiễm HIV. Tuy nhiên cần theo dõi sát các biến chứng thuộc lao thường xảy ra nhiều hơn ở người nhiễm HIV.

3. Hóa phòng lao
Trên thế giới, chương trình lao của một số nước có dịch lao thấp có chủ trương dùng hóa chất trị lao để phòng lao cho những người bị nhiễm lao có nguy cơ cao trở thành bệnh lao như: có sống chung với nguồn lây lao trong gia đình hay những người nhiễm HIV. Liều hóa phòng lao là 5mg INH/kg thể trạng, uống hàng ngày (tối đa 300mg INH mỗi ngày), ít nhất là 6 tháng uống thuốc phòng lao.
Ở nước ta, chương trình chống lao chưa có chủ trương dùng hóa phòng lao hiện nay. Phát hiện và điều trị tích cực những bệnh lao phổi lây nhiễm tìm có vi khuẩn lao trong đờm soi trực tiếp là biện pháp phòng lao hiệu quả nhất cho gia đình và xã hội.


Theo Suckhoedoisong.vn

Tags:

Liên quan đến bệnh Video Tin bài Hỏi đáp

Xem thêm

Tin mới

Xem thêm